Complete gids voor ouders in België - Herkenning, begeleiding en ondersteuning
Deze video biedt een duidelijke uitleg over autisme, speciaal gemaakt voor ouders, leerkrachten en iedereen die meer wil begrijpen over het autismespectrum.
Autisme is onzichtbaar en uit zich op veel verschillende manieren. Elke persoon is uniek. Omdat autisme zich zo verscheiden en met verschillende intensiteit toont, bestaat er niet zoiets als typisch autistisch gedrag, maar wel vele varianten in een breed spectrum.
In de vijfde editie van de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, een handboek dat als standaard gebruikt wordt voor diagnostiek) is er sprake van een autismespectrumstoornis (ASS). Een aanzienlijk aantal mensen acht de S van stoornis echter onterecht en spreekt liever van een 'ASQ', een Autism Spectrum Quality (een Autismespectrum Kwaliteit) of een 'ASC', een Autismespectrum Conditie, naar analogie van Tony Attwood & Simon Baron-Cohen. Voor de leesbaarheid van het artikel gebruiken we verder de term autisme.
Autisme is een andere manier van informatieverwerking in de hersenen. Het is geen ziekte, maar een aangeboren neurologische variatie.
Mensen met autisme hebben vaak bijzondere talenten zoals oog voor detail, eerlijkheid, loyaliteit en een sterk rechtvaardigheidsgevoel.
Autisme uit zich bij iedereen anders. Het autismespectrum is breed en divers - geen twee personen met autisme zijn hetzelfde.
In de DSM 5 worden twee hoofddomeinen onderscheiden:
Sociale communicatie verloopt op een heel complexe manier, waarbij vooral niet-verbale elementen zoals intonatie- of volumeverandering in de stem, gelaatsuitdrukkingen, lichaamstaal en gebaren belangrijk zijn. Autistische mensen vinden het net heel moeilijk om deze non-verbale communicatie van anderen op te merken, te begrijpen en zelf te gebruiken. Hierdoor kan verwarring en miscommunicatie ontstaan.
Ze houden van ondubbelzinnig taalgebruik. Bovendien nemen mensen met autisme communicatie en taal vaak letterlijk, bijvoorbeeld gezegden en beeldspraak. Sommige autistische mensen kunnen over bepaalde onderwerpen heel uitvoerig praten zonder dat er sprake is van een echt heen-en-weer gesprek.
Autistische mensen uiten zich soms in rigide gedrag of houden vast aan regels en rituelen. Dit geeft hen een gevoel van houvast, veiligheid en structuur in een chaotische wereld. Ze houden van regelmaat en voorspelbaarheid. Een verandering in hun routine of een nieuwe situatie kan verwarring veroorzaken en leiden tot paniek.
Ze putten rust uit het soms uren bezig zijn met hun specifieke interesse en genieten vaak van herhaling. Mensen met autisme hebben vaak sterke fascinaties, die voor buitenstaanders als bijzonder worden ervaren.
Veel personen met autisme ontwikkelen strategieën om de moeilijkheden die ze ondervinden te camoufleren en compenseren. Doordat mensen met autisme beperkte en repetitieve interesse- en activiteitenpatronen hebben, kunnen ze zich sterk in iets verdiepen en heel gefocust werken.
Ze hebben doorgaans een uitzonderlijk waarnemingsvermogen en geheugen, merken ze snel detailfouten op en beschikken ze over sterke analytische denkcapaciteiten.
Nog andere kwaliteiten zijn hun loyaliteit, hun onbevooroordeelde aanpak en hun creativiteit. Voor hen is een afspraak een afspraak, een regel een regel.
Dit alles zorgt er voor dat ze in bepaalde domeinen echt uitblinken. De uitdaging ligt dus in onze samenleving om niet te kijken naar de moeilijkheden, maar naar de capaciteiten en talenten van mensen met autisme en rekening te houden met hun noden.
Neurodiversiteit betekent dat het brein van mensen verschillend kan zijn en dat er dus verschillende manieren zijn van denken, leren, waarnemen en interpreteren. Neurodivergent is een vrij breed begrip en is geen synoniem voor autisme. Er zijn immers talloze manieren om neurodivergent te zijn. Autisme is er slechts een voorbeeld van zoals ADHD, dyslexie, dyscalculie, obsessief compulsieve stoornis, epilepsie of het syndroom van Down.
Neurotypisch is het tegenovergestelde van neurodivergent. Neurotypisch wordt vaak gebruikt om aan te geven dat iemand niet autistisch is, hoewel het op zich geen synoniem is voor niet-autistisch. Neurotypische mensen denken of gedragen zich op een manier die door de samenleving als 'normaal' beschouwd wordt.
De term neurodiversiteit wordt de laatste jaren meer en meer gebruikt door mensen met autisme. Aanhangers van het neurodiversiteitsmodel zien autisme als een andere manier om informatie te verwerken. Anders, maar dan niet minderwaardig of gestoord.
Van de bevolking heeft autisme
Mensen met autisme in België
Verhouding jongens/meisjes
Heeft ook een verstandelijke beperking
Voor het hele spectrum komen de meeste studies uit op een voorkomen van ongeveer 1%. Voor België betekend dit dat er ongeveer 117.000 mensen met een autismespectrumstoornis zijn en dat er elk jaar ongeveer bijna 1200 bijkomen.
De ASS-diagnose wordt vaker gesteld bij mannen dan bij vrouwen. De verhouding jongens/meisjes is altijd relatief ongewijzigd gebleven: 3 à 4 jongens tegen één meisje. Sommige onderzoekers vermoeden wel dat het bij meisjes minder gerapporteerd wordt. Meisjes zouden makkelijker in staat zijn hun autisme te camoufleren.
Bespreken met huisarts of kinderarts. Zij kunnen doorverwijzen naar gespecialiseerde diensten.
Gespecialiseerde centra in elke provincie die multidisciplinaire diagnostiek aanbieden.
Observaties, ontwikkelingsanamnese, vragenlijsten en testen door psycholoog, psychiater en logopedist.
Formele diagnose en advies voor ondersteuning op school, thuis en in de vrije tijd.
Dagelijkse routines, pictogrammen en voorbereiding op veranderingen verminderen angst.
Concrete taal, korte zinnen en visuele ondersteuning helpen bij begrip.
Gebruik speciale interesses om contact te maken en nieuwe vaardigheden aan te leren.
Creëer een rustige ruimte en bied sensorisch speelgoed aan voor overprikkeling.
Gespecialiseerde diagnostiek in elke provincie
Gratis ondersteuning op school
Financiële ondersteuning voor redelijke aanpassingen
Informatie en vorming voor ouders en professionals
Deze informatie is bedoeld als richtlijn. Raadpleeg altijd gespecialiseerde professionals voor een officiële diagnose en persoonlijk advies. Elke situatie is uniek.